مدیریت ساخت به چه معناست؟ معرفی حرفه مدیریت ساخت (CM)

مدیریت ساخت به چه معناست؟ معرفی حرفه مدیریت ساخت (CM)
مدیریت ساخت به چه معناست؟ معرفی حرفه مدیریت ساخت (CM)

مفهوم مدیریت ساخت (Construction management) در سال 1970 و به دلیل وجود پیچیدگی های فراوان صنعت ساخت و عدم بازدهی مناسب سیستم سنتی طرح، مناقصه و ساخت (DBB) برای اولین بار مطرح شد. با افزایش پیچیدگی ها، دعاوی قضایی و سایر ریسک های موجود در پروژه ها، مدیر ساخت، به عنوان تخصصی برای پر کردن شکاف بین طرفین درگیر در پروژه (کارفرما، پیمانکار و طراح) معرفی شد. در نهایت در سال 1986 و به طور رسمی، اولین استاندارد مدیریت ساخت، توسط انجمن مدیریت ساخت آمریکا (CMAA) منتشر شد. قابل ذکر است که این استاندارد هر چند سال یکبار بروز رسانی گردیده و آخرین نسخه استاندارد مدیریت ساخت در سال 2021 منتشر شده است.

یک مدیر ساخت (CM)، دانش، تجربه و منابع تخصصی را در اختیار کارفرما قرار می دهد تا از پیچیدگی های یک پروژه ساخت بکاهد. مدیر ساخت (CM)، با دانش و تخصص مدیریتی خود در صنعت ساخت، برای مدیریت کیفیت، هزینه، زمان‌بندی، محدوده و ریسک‌های مرتبط با طراحی و ساخت ارزش می‌افزاید تا به کارفرما در دستیابی به اهداف خود کمک کند. امروزه استفاده از دانش، تجربه و تخصص مدیر ساخت به عنوان ابزاری موثر و کارآمد برای دستیابی به تحویل موفق پروژه های ساخت، تحت هر قالب قراردادی شناخته شده است. در واقع، مدیران ساخت (CM)، می توانند در انواع روش های اجرا و تحویل پروژه (Project Delivery Systems) مورد استفاده قرار بگیرند.
برای اجرای پروژه مسائل زیادی وجود دارد که اصولا در اکثر مواقع کارفرما به آن ها اشرافی نداشته و به همین دلیل است که حضور یک عامل جدید مانند CM که بتواند از ابتدای پروژه و در فاز قبل از طراحی (Pre-Design) اضافه گردد، برای موفقیت پروژه حیاتیست. مدیر ساختی (CM) که تنها مدیر فاز اجرا نبوده و میتواند از ابتدا تا انتهای پروژه و حتی در فاز بهره برداری در کنار کارفرما اقدام به ارائه خدمات نماید.

1. انتخاب روش اجرا توسط کافرما

به طور کلی، کارفرما به جهت انتخاب روش اجرا و همچنین استفاده از خدمات مدیر ساخت (CM) به موارد متعددی توجه نماید. برخه از این مسائل عبارتند از:
الف- نیازهای زمانی پروژه: آیا باید اجرای پروژه سریع انجام شود؟ آیا برنامه ریزی تحت تأثیر اثرات بیرونی قرار خواهد گرفت؟ آیا برنامه زمانی با ملاحظات جریان نقدینگی، زمان طولانی تری خواهد داشت؟
ب- نیازهای پروژه برای انعطاف پذیری: چه مقدار تغییر در طول پروژه مورد نیاز خواهد بود؟ چه مقدار از پروژه به طور کامل توسط کارفرما و طراح قبل از ساخت آن تعریف می شود؟ کارفرما به چه میزان بر طراحی و ساخت تأثیر خواهد گذاشت؟
پ- نیازهای خدمات پیش از ساخت (Pre-Construction): کارفرما در تعریف و برنامه ریزی پروژه با توجه به کیفیت و ایمنی و با توجه به هزینه در مقابل محدوده و زمان، به چه میزان به کمک نیاز دارد؟
ت- تعامل در فرآیند طراحی: کارفرما تا چه حد فرآیند طراحی و اثرات هزینه و همچنین تصمیمات اتخاذ شده در طول توسعه طراحی را درک می کند؟ فرآیند طراحی برای پروژه چه میزان پیچیدگی ایجاد میکند؟
ث- محدودیت های مالی: تامین مالی پروژه چگونه است؟ چگونه تامین مالی بر برنامه ریزی، نوع قرارداد، ریسک، ادعا و سایر الزامات و شرایط پروژه تاثیر می گذارد؟

2. عاملان اجرایی در پروژه های صنعت ساخت

با گذشت زمان و با هدف بهبود شرایط پروژه های صنعت ساخت، افرادی با مسئولیت های متفاوت پا به این صنعت گذاشته اند. تمامی این طرفین با یک هدف کلی مشترک در کنار یکدیگر به اجرای پروژه ها خواهند پرداخت. مدیر ساخت (CM) را میتوان یکی از تازه ترین عنوان های شغلی دانست که نقش بسزایی در موفقیت پروژه های صنعت ساخت دارد. در ادامه به معرفی بعضی از عاملان اثرگذار در اجرای پروژه های صنعت ساخت میپردازیم.
الف- کارفرما: سازمان خصوصی یا دولتی که در نهایت مسئول اجرای صحیح پروژه است.
ب- مدیر ساخت و ساز (CM): مدیر ساخت خدمات تخصصی در زمینه های مدیریت پروژه، فنی و اجرایی به کارفرما ارائه میدهد. مدیر ساخت مسئول توسعه برنامه مدیریتی است که بتواند فعالیت طرفین حاضر را کنترل نموده و اقداماتی را که باعث بروز انحراف در پروژه میشود، شناسایی نماید. مدیر ساخت می تواند یک شرکت، تیمی از چندین شرکت و یا یک فرد باشد.
پ- طراحان: طراحان توسط کارفرما برای ارائه خدمات طراحی و مهندسی استخدام میشوند. در حالی که طراحان می توانند به صورت قراردادی در قبال کارفرما مسئول باشند، باید فعالیت و پیشرفت های خود را به مدیر ساخت گزارش نموده و مدیر ساخت باید این موارد را برای انطباق با محدوده و بودجه پروژه کنترل نماید.
ت- سایر مشاوران: ارائه دهندگان خدمات تخصصی مانند شرکت های مهندسی ژئوتکنیک، مهندسین محیط زیست، مشاوران مجوزدهی و غیره که توسط کارفرما در پشتیبانی از پروژه به کار گرفته می شوند. فعالیت های آن ها توسط مدیر ساخت هماهنگ و کنترل می شود.
ث- پیمانکار: سازمان یا فردی که مسئولیت اجرای کار را بر اساس نقشه ها، مشخصات و اسناد قراردادی، تامین و کنترل نیروی کار، مواد، تجهیزات و پیمانکاران فرعی برای انجام کار بر عهده می گیرد. فعالیت های پیمانکار توسط مدیر ساخت کنترل میشود و پیمانکار باید در بازه های زمانی مشخص، طبق برنامه زمانبندی، گزارش اجرای پروژه را تقدیم مدیر ساخت نماید.

 
 شکل 1.
جلسات شرکت کنندگان حاضر در پروژه

3. روش های اجرا و تحویل پروژه (مدیریت ساخت)

مدیریت ساخت یک رشته خدمات حرفه ای است که در فرآیند برنامه ریزی، طراحی و ساخت اعمال می شود. مدیران ساخت برنامه ای از تکنیک ها و تخصص های مدیریتی را متناسب با نیازهای کارفرما و پروژه و مستقل از فرم قرارداد انتخابی یا روش تحویل پروژه ارائه می دهند. مدیریت ساخت میتواند با توجه به شرایط کارفرما و پروژه انواع مختلفی داشته باشد که ما در این مقاله تنها به معرفی دو روش اجرا تحویل پروژه میپردازیم.
الف. مدل مدیریت ساخت در ریسک Construction Management At-Risk)): در این روش اجرا، که اغلب می‌تواند در قالب قرارداد حداکثر قیمت تضمین‌شده (GMP) رخ دهد، مدیر ساخت میتواند مسئولیت‌های ساخت را در طول فاز ساخت بر عهده گیرد. در این شرایط، ریسک هایی نیز به مدیر ساخت منتقل میشود و به عنوان یکی از عوامل اصلی ساخت پروژه تلقی میشود. در آن زمان، مدیر ساخت به طور معمول در موقعیت قانونی مشابه موقعیت قراردادی قرار گرفته که یک قرارداد ساخت سنتی را منعقد می کند، که تکمیل کار ساخت را با قیمت تعیین شده فراهم مینماید

شکل 2. CM At-risk و CM Agency

ب. مدل مدیریت ساخت خدماتی (Construction Management Agency): در این روش اجرا، مدیر ساخت موقعیت مشاور حرفه ای کارفرما را بر عهده می گیرد. در این روش، ریسک هزینه و عملکرد معینی متوجه پیمانکاران می شود. در این روش، مدیر ساخت در موقعیتی است که می‌تواند توصیه‌هایی را بدون هیچ گونه منافعی غیر از منافع کارفرما و پروژه ارائه دهد. 

- جهت مطالعه بیشتر، فایلی جهت دانلود قرار داده شده است.


جایگاه مبانی ارائه شده در آموزش های موسسه ACEMI

در نقشه راه جامع موسسه و در بخش مهارت سخت - استراتژی، ما ابتدا از روش های اجرا و تحویل پروژه و یا همان Project Delivery Systems آغاز نمودیم. به همین دلیل نیز در بخش مهارت سخت - کارشناسی، ابتدا PMBOK در سطح 2 و سپس PRINCE2 در سطح 3 و بعد استاندارد CMAA در سطح 4 آموزش داده میشود که از یک رویه عمومی به مبانی تخصصی رسیده و سپس در سطح 5، به نحوه اجرای پروژه به روش CM ورود نماییم. این دقیقا همان فرآیند اصولیست که تنها در موسسه ACEMI تدوین گردیده است. از اینرو، در موسسه ACEMI دوره های مختلفی در زمینه معرفی روش های اجرای پروژه، روش طرح  مناقصه  ساخت (DBB)، روش طرح و ساخت (DB) و  روشمدیریت ساخت CM AT RISK برگزار گردیده است.

نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است.
برای ثبت نظر ابتدا وارد پروفایل کاربری خود شوید.