دلایل تاخیر پروژه های ساخت در ایران

دلایل تاخیر پروژه های ساخت در ایران
دلایل تاخیر پروژه های ساخت در ایران

موضوع تاخیرات در بین مشکلات موجود در پروژه ها یکی از مهمترین و پیچیده ترین مشکلات بوده که در کشورمان از حساسیت و میزان بیشتری نیز برخوردار است. اما متاسفانه اگر جستجویی در بین مطالعات انجام شده درباره علل به تاخیر افتادن پروژه ها در کشورمان نماییم، متوجه میشویم که مطالعات با کیفیت زیادی در این زمینه وجود ندارد. اگرچه قصد داریم در این مقاله یکی از مواردی را که در سال 2012 میلادی توسط آقای Fallahnejad در صنعت گاز کشورمان انجام شده است را مورد بررسی قرار دهیم (1).

1. تاخیر پروژه ها در کشور ایران

در سال 2006، مطالعاتی توسط دولت صورت گرفته است که در آن شرایط و آمار تاخیرات در پروژه های کشور را مورد بررسی قرار داده است.
الف- در انتهای سال 2002، نزدیک به 68 درصد پروژه های این صنعت دچار تاخیر شده اند.
ب- میزان به تاخیر افتادن این پروژه ها به طور میانگین چیزی حدود 76 درصد بوده است.
پ- زمان اجرای این پروژه ها به طور میانگین 8 سال بوده که در برآورد اولیه انتظار بر این بوده است که در فاصله 3 الی 5 سال به اتمام برسند.
ت- آمار تاخیرات ناشی از منابع مالی (45.8%)، سیستم های اجرایی (13.8%)، پیمانکاران (7.6%) را نشان می دهد.
نکته قابل توجه اینجاست که با توجه به نتایج بدست آمده و با بررسی آماری که در این مطالعه انجام شده است، مهمترین دلایل به تاخیر افتادن پروژه های این صنعت، مدیریت نامناسب پروژه ها نیست، بلکه همانطور که اشاره شد دلایل تاخیرات به ترتیب ناشی از: منابع مالی، تاخیرات ناشی از سیستم اجرا و پیمانکار عنوان شده اند. این مطالعه طی ارزیابی که انجام داده است به این نتیجه رسیده که هزینه تمام شده پروژه های این صنعت در انتهای سال 2000 حدود 70 درصد، در انتهای سال 2001 حدود 60 درصد و در انتهای سال 2002 حدود 68 درصد بیشتر از رقم برآورد شده اولیه بوده که این موضوع نیاز به بررسی دقیقی داشته و انتظار میرود مطالعات صحیحی در آینده تدوین گردد.

2. مهم ترین دلایل بروز تاخیرات در پروژه های کشور ایران

البته مطالعات محدود دیگری نیز درباره دلایل تاخیرات پروژه های صنعت ساخت انجام شده است که تعداد بسیار کمی از آنها از کیفیت لازم برخوردار است. یکی از آنها توسط دکتر خوشگفتار و اساتیدشان در سال 2010 در دانشگاه مالزی صورت پذیرفته [(1)]، که نتایج جالبی را به همراه داشته است. اگرچه این مطالعه میتوانست از ابزارهای قویتری برای تحلیل داده ها استفاده نماید و نتایج را در معرض تحلیل قوی تری قرار دهد، اما همچنان یکی از منابع خوب برای شناخت دلایل تاخیرات در پروژه های ساخت در کشور ایران میباشد. در این مطالعه ابتدا دلایل تاخیرات پروژه ها از منابع مختلف جمع آوری شد و به صورت پرسشنامه هایی از کارفرماها، مشاوران و پیمانکاران نظرسنجی گردید. در این مطالعه 19 کارفرمای بزرگ دولتی، 27 مشاور بزرگ و با سابقه و 38 پیمانکار با تجربه شرکت کردند. نتایج این مطالعه نشان میدهد که اکثر شرکت کنندگان بر این باورند که مشکلات تامین مالی و عدم پرداخت به موقع بیشترین سهم را در به تاخیر افتادن این پروژه ها دارد. مشکلی که دلایل آن به کارفرما باز میگردد.

شکل 1. دلایل بروز تاخیرات در پروژه های کشور ایران و رتبه بندی آن ها

در ادامه این مقاله به مهمترین دلایل بروز تاخیرات در پروژه های صنعت ساخت کشور ایران اشاره شده است که عبارتند از:
الف- مشکلات مالی: اتمام سریع و اقتصادی پروژه ها تا حد زیادی به در دسترس بودن بودجه و مابع مالی و تزریق آن در زمان مناسب بستگی دارد. تخصیص بودجه کافی قبل از شروع پروژه می تواند بسیاری از مشکلات را در این زمینه حل کند.
ب- برنامه زمانبندی نامناسب: برنامه زمانی، یک فعالیت اساسی و اولیه در مدیریت پروژه های صنعت ساخت است. عدم وجود برنامه مناسب، نبود متخصص برنامه ریزی، دخالت در وظایف، عدم وجود برنامه ریزی مناسب برای منابع و تجهیزات، برنامه ریزی غیر واقعی و ... برخی از دلایلی است که در این بخش پروژه را با تاخیر روبرو میکند.
پ- مدیریت کارگاه: مدیریت کارگاه نقش مهمی در کاهش مشکلات ساخت و ساز دارد. پاسخ دهندگان می گویند حجم کار زیاد مدیر کارگاه و مدیر پروژه باعث می شود که مدیران نتوانند وظایف خود را به درستی انجام دهند.
ت- مدیریت قرارداد: تأخیر به دلیل مشکلات قراردادی بین کارفرما و پیمانکار رخ می دهد. سایر مطالعات نیز به این نتیجه رسیده اند که مشکلات قراردادی یکی از مشکلات جدی در پروژه های صنعت ساخت است.
ث- عدم برقراری ارتباط مناسب بین طرفین: این تفکر که پیمانکاران برای کسب سود بیشتر دست به هرکاری خواهند زد، باعث تأثیرات منفی بر روابط پیمانکار و کارفرما گردیده است. در نتیجه، آن ها به یکدیگر اعتماد نداشته و محیط کار غیر دوستانه می شود.
ج- پیمانکاران جزء: مدیریت کارآمد پیمانکاران جزء (یا دست دوم) می تواند باعث ایجاد حداکثر بهره وری و در نتیجه اتمام به موقع پروژه ها شود. اما گاهی اوقات کارهای رقابتی بین پیمانکاران فرعی و پیمانکاران اصلی باعث ایجاد مشکل در سایت ها می شود. در نتیجه زمان زیادی در اجرای پروژه تلف می شود. 

- جهت مطالعه بیشتر، فایلی جهت دانلود قرار داده شده است.


جایگاه مبانی ارائه شده در آموزش های موسسه ACEMI

در نقشه راه جامع موسسه مهندسی و مدیریت ساخت علوی پور، در سطح مهارت های سخت دوره ای با عنوان (فرآیند جامع آنالیز تاخیرات در پروژه) به صورت جامع ارائه شده است. باید توجه داشت که دوره های "برنامه ریزی، زمانبندی، ارزیابی و کنترل پروژه" و "مدیریت یکپارچه مدیریت مالی، حسابداری و هزینه" و "فرآیند جامع مدیریت اسناد و مدارک" پیشنیازهای این دوره می باشند. همچنین به جهت آشنایی با سایر دوره ها و تاریخ برگزاری آن ها می توانید به بخش تقویم آموزشی موسسه مهندسی و مدیریت ساخت علوی پور مراجعه نمایید.

[1] KHOSHGOFTAR, M. BAKAR, AHA. OSMAN, O. 2010. CAUSES OF DELAYS IN IRANIAN CONSTRUCTION PROJECTS. International Journal of Construction Management.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است.
برای ثبت نظر ابتدا وارد پروفایل کاربری خود شوید.